Ruồi ký sinh: mối nguy mà chính người nuôi hay mở cửa cho vào

Kiến vào bằng đường bộ. Thằn lằn rình ở cửa. Nhóm này thì khác: nó bay, nên mọi biện pháp cắt đường bộ đều vô dụng.

Nhưng nó có một điểm chung với hai nhóm kia: nó chỉ vào được khi có sơ hở. Và sơ hở đó gần như luôn do người tạo ra.

Nó vào bằng cách nào

Một tổ ong dú khoẻ, kín, có ong gác đầy đủ thì rất khó bị. Ống cửa hẹp, có ong canh, bề mặt phủ nhựa dính.

Sơ hở xuất hiện khi:

Tổ bị mở và để lâu. Cả khu trọng yếu phơi ra, ong đang hoảng và bận trám chứ không canh cửa.

Mật đổ ra ngoài. Sau thu hoạch hoặc sau khi làm vỡ túi. Mùi mật là tín hiệu mời gọi rất mạnh, và nó lan xa.

Đàn đang yếu. Ít ong gác, ống cửa không giữ nổi.

Thùng có khe hở. Mối nối đóng ẩu là cửa phụ mà đàn không canh được.

Nhìn danh sách thì thấy: ba trong bốn nguyên nhân là do thao tác của người nuôi.

Vì sao nguy hiểm

Vì thiệt hại không nằm ở vài con bị ăn, mà ở chỗ nó sinh sôi bên trong tổ, ở nơi đàn khó xử lý — trong lớp vật liệu, trong phần tổ bị hỏng, trong chỗ có mật đổ.

Đàn phải dồn sức dọn dẹp thay vì làm việc bình thường. Và nếu đàn đang yếu sẵn thì nó không dọn kịp.

Kết cục thường thấy: đàn vốn đã yếu sau một lần can thiệp, rồi yếu thêm vì phải dọn, rồi tụt hẳn.

Dấu hiệu

Thấy ruồi nhỏ lượn quanh cửa tổ hoặc quanh khu vực, nhất là sau khi mình vừa thu hoạch.

Mùi lạ ở khu tổ — mùi chua gắt, mùi lên men mạnh, khác hẳn mùi mật bình thường.

Ong khiêng rác ra cửa nhiều bất thường. Đàn đang dọn.

Đàn tụt nhanh sau một lần can thiệp mà không giải thích được bằng nguyên nhân khác.

Phòng — và đây gần như là toàn bộ cách xử

Vì rất khó xử lý khi đã vào, nên phòng là phần quan trọng nhất:

1. Mở tổ nhanh, đậy sớm. Thời gian mở là biến quan trọng hơn người ta nghĩ. Chuẩn bị đủ mọi thứ trước khi mở, làm liền một mạch.

2. Lau sạch mật rớt — trong tổ, ngoài tổ, và cả dụng cụ. Đây là việc bắt buộc sau mỗi lần làm, không phải chuyện gọn gàng. Mùi mật mời cả ruồi, cả kiến, cả ong cướp.

3. Đừng để dụng cụ dính mật gần khu tổ. Mang đi rửa ngay.

4. Không mở tổ khi đàn đang yếu. Đây là lúc nó không tự bảo vệ được.

5. Thùng kín, không khe hở. Kiểm mối nối định kỳ, nhất là thùng gỗ đã dùng lâu — gỗ co ngót theo mùa và tạo ra khe mới.

6. Không mở tổ vào chiều muộn. Đàn không đủ thời gian trám lại và dọn dẹp trước khi tối.

Nếu đã vào

Đừng mở tổ ra dọn giúp. Phản xạ tự nhiên là muốn vào làm sạch, nhưng mở tổ lúc này là cộng thêm sơ hở vào đúng lúc đàn đang cần kín.

Thu hẹp cửa tổ để đàn dễ canh hơn.

Dọn sạch bên ngoài — mọi thứ có mùi mật quanh khu vực.

Để yên và theo dõi từ ngoài. Đàn khoẻ tự dọn được. Đàn quá yếu thì phần lớn không cứu được, và can thiệp thêm chỉ đẩy nhanh.

Ghi vào sổ. Lần này vào sau việc gì. Gần như luôn có một việc đứng trước — và đó là bài học cho lần sau.