Kiến: kẻ thù số một và cách cắt sạch đường vào

Nếu chỉ được cảnh báo một điều cho người mới nuôi ong dú, thì đó là kiến.

Không phải bệnh. Không phải thời tiết. Không phải chim. Kiến đứng đầu và bỏ xa phần còn lại.

Vì sao kiến nguy hiểm tới vậy

Nó đông và kiên trì. Vài con ong gác chặn được vài con kiến, không chặn được một dòng liên tục.

Nó tấn công lúc đàn yếu nhất. Ban đêm, sau mưa, hoặc ngay sau khi tổ vừa bị mở và lớp bọc còn rách.

Nó diễn ra nhanh và không báo trước. Chiều hôm trước tổ còn ra vào bình thường, sáng hôm sau mở nắp ra là trống.

Và cần nói rõ kết cục thật: không phải kiến ăn hết ong. Đàn bị quấy tới mức bỏ tổ, hoặc chúa chết trong lúc hỗn loạn — mà chúa chết thì cả vương quốc tan.

Điểm yếu chí mạng: kiến không bay

Đây là chìa khoá của toàn bộ việc phòng chống.

Muốn vào tổ, kiến phải đi bộ. Nghĩa là nó cần một con đường liên tục từ mặt đất hoặc từ chỗ nào đó tới tổ.

Cắt hết đường bộ là giải quyết được phần lớn vấn đề. Và đường bộ thì đếm được — chỉ có mấy loại.

Bốn con đường, và cách cắt từng cái

1. Chân giá kê — đường chính, ai cũng nghĩ tới.

Cách cắt: đặt chân giá vào bát nước; bôi một lớp trơn hoặc dính quanh chân; hoặc dùng vòng chặn. Bát nước hiệu quả nhưng phải kiểm thường xuyên — nước cạn là hết tác dụng, và lá rơi vào bắc cầu qua.

2. Cành cây, lá chạm vào tổ hoặc mái — đường bị bỏ sót nhiều nhất.

Lý do bị bỏ sót rất đơn giản và rất đáng nhớ: vườn thì lớn lên, còn giàn thì đứng yên. Làm chống kiến rất kỹ hôm đặt tổ, ba tháng sau cây mọc chạm mái là toàn bộ công sức thành vô nghĩa.

Cách cắt: tỉa, và kiểm định kỳ chứ không phải làm một lần.

3. Dây, ống nước, dây điện đi ngang.

Cách cắt: dời đi, hoặc đặt chặn tại điểm tiếp xúc.

4. Mái che chạm tường hoặc chạm cột.

Cách cắt: tách ra, hoặc chặn tại chỗ chạm.

Nguyên tắc gộp lại thành một câu: tổ phải là một hòn đảo. Mọi thứ chạm vào nó đều là cây cầu.

Vì sao phải kiểm định kỳ

Vì môi trường quanh tổ thay đổi liên tục còn hệ thống chống kiến thì không:

Cây mọc dài ra. Cỏ cao lên. Mưa làm lá rụng bắc cầu. Nước trong bát cạn. Lớp bôi trơn bị bụi phủ mất tác dụng. Ai đó kéo một sợi dây ngang qua.

Nhịp hợp lý: mỗi tuần một lần nhìn nhanh, và luôn kiểm sau mưa lớn cùng sau khi cây ra đọt mới.

Một tờ giấy dán ngay chỗ đặt tổ ghi ngày kiểm cuối là cách rẻ nhất để không quên — đặc biệt khi có hai người cùng chăm, vì việc «cả hai cùng lo» là việc không ai lo.

Dấu hiệu kiến đang nhòm ngó

Phát hiện sớm thì xử kịp:

Thấy kiến bò trên giá kê hoặc quanh chân. Chưa lên tới tổ nhưng đang tìm đường.

Ống cửa thu hẹp bất thường giữa ban ngày. Đàn đang phòng thủ.

Tiếng tổ cao và gấp hơn mọi khi khi nghe buổi tối.

Ong gác dồn đông ở miệng ống.

Thấy bất kỳ dấu hiệu nào thì kiểm ngay trong đêm đó — kiến thường tấn công ban đêm, và chờ tới sáng nhiều khi là muộn.

Việc không nên làm

Đừng rắc thuốc diệt kiến quanh tổ. Ong đi lại trên mặt đất quanh đó, ong lấy nước ở đất ẩm. Thuốc diệt kiến diệt luôn cả đàn — chậm hơn nhưng chắc chắn hơn.

Đừng bôi hoá chất lên thân thùng. Mùi lạ vào tổ.

Đừng chỉ xử một lần rồi yên tâm. Đây là việc định kỳ, không phải việc làm xong.