Mưa, ẩm và nhiệt: kẻ thù không có hình dạng

Ba thứ này không cắn, không cướp, không bò vào tổ. Nhưng cộng lại chúng gây thiệt hại nhiều hơn phần lớn thiên địch — và điều đáng nói là gần như toàn bộ đều phòng được ngay từ lúc chọn chỗ đặt tổ.

Nước: thứ đàn không xử được

Trong tự nhiên, không có tổ ong dú hoang nào nằm ở chỗ mưa dột vào. Đó không phải trùng hợp — nước là thứ đàn hoàn toàn không có cách đối phó.

Nước vào tổ gây ba chuyện cùng lúc: làm hỏng vật liệu và các mối nối, làm mật trong túi hỏng, và làm khu buồng con mất nhiệt.

Chỗ hay bị bỏ sót: mưa tạt ngang, không phải mưa rơi thẳng. Mái che vừa đủ che mưa thẳng nhưng không che được mưa tạt.

Cách kiểm duy nhất đáng tin: ra đứng xem một trận mưa thật, xem nước tạt tới đâu. Nhìn lúc trời đẹp không nói lên gì.

Cách phòng: mái rộng hơn mức tưởng là đủ; cửa tổ không quay về hướng mưa hay tạt; tổ cao hơn mặt đất để tránh nước bắn ngược.

Ẩm: kẻ phá âm thầm

Độ ẩm cao kéo dài ảnh hưởng theo nhiều đường mà người nuôi ít nối được với nhau:

Đàn vít nắp mật muộn hơn. Bớt nước khỏi mật là chuyện trao đổi với không khí; không khí gần bão hoà thì việc này chậm hẳn. Nhìn tổ tưởng nhiều mật nhưng phần lớn chưa đủ độ — đây là lý do mùa mưa dễ lấy non nhất.

Mốc ở phần gỗ và ở vật liệu.

Khu buồng con chịu ảnh hưởng.

Cách phòng: chỗ đặt phải thoáng gió, không phải góc kín bí; tổ kê cao, không sát đất; không đặt dưới tán quá dày luôn ẩm ướt và không bao giờ khô.

Nhiệt: dao động hại hơn mức tuyệt đối

Điều đáng nhớ nhất về nhiệt: đàn chịu được nóng, chịu được mát, nhưng khó chịu được thay đổi liên tục.

Ấu trùng trong buồng kín không tự điều nhiệt. Đàn giữ nhiệt bằng cơ thể ong tụ quanh và bằng lớp bọc nhựa cây. Mỗi lần nhiệt nhảy là đàn phải bỏ việc khác để điều chỉnh.

Nguồn dao động lớn nhất:

Nắng chiều gắt. Nắng chiều mạnh hơn nắng sáng nhiều, và nó chiếu vào lúc tổ đã tích nhiệt cả ngày. Tổ phơi nắng chiều thì đàn phải bỏ công quạt làm mát thay vì đi kiếm ăn.

Thành thùng mỏng. Bọng cây có khối gỗ đặc quanh hốc nên nhiệt truyền vào rất chậm. Thùng gỗ mỏng thì nóng nhanh, lạnh nhanh.

Đặt trên bê tông hoặc sát tường gạch. Hai thứ này tích nhiệt ban ngày rồi toả ra ban đêm.

Mở tổ vào ngày lạnh hoặc nắng gắt. Ép cả khu buồng con chịu sốc, kể cả khi không chạm vào gì.

Cách phòng: nắng sáng tránh nắng chiều; mái che cách mặt tổ một khoảng cho thoáng chứ đừng úp sát; kê tổ lên giá, không đặt trực tiếp lên nền; vài chậu cây quanh tổ làm dịu nhiệt.

Danh sách kiểm một lần, dùng nhiều năm

Đứng cạnh tổ và trả lời:

Mưa tạt ngang có tới cửa tổ không? Phải xem một trận mưa thật.

Buổi chiều nắng có chiếu thẳng vào mặt tổ không? Phải xem vào buổi chiều, không phải buổi sáng.

Chỗ này có thoáng gió không, hay là góc kín luôn ẩm?

Tổ có cao hơn mặt đất không?

Mái có cách mặt tổ một khoảng cho thoáng không?

Tổ có đặt trên bê tông hay sát tường gạch không?

Sáu câu này mất mười phút và giải quyết được phần lớn những gì ba kẻ thù vô hình kia gây ra. Và khác với chống kiến, đây là việc làm một lần cho đúng thì yên nhiều năm — miễn là mái che không hỏng và cây quanh đó không mọc che mất nắng sáng.